مهرداد عارفانی

اعدام

mehrdadarefani — Wed, 11 Nov 2009 22:48:10 GMT

اعدام

برای احسان فتاحیان

هوای مه آلود صبح

یا بارانی نم نم بر شب بو

آفتابی باشد هوا !

یا مه آلود با رگباری پراکنده

حالا رسیده ام به درخت

حالا درخت

درخت نه

تیرک چوبی

نه

دیوار سنگی

نه

شاید درخت

شاید پشت سر دریا

تا بیایند فرصتی باقیست :

کار روزانه

عاشق شدن

گشودن در

عطر نان

دیدن برف از پنجره

دیوار می شود طعم خوب سیب

سد می شود جا نماز مادر بزرگ

راه می بندد بوی خوب انار

بر این صدای عجول سربی که پیش می آید

اتاق

mehrdadarefani — Fri, 11 Sep 2009 17:51:18 GMT

اتاق

کسی تلفن نمی زنه

ایمیل هم همش تبلیغات

لندن هم که لندن نیست

و این اتاق مثل همه ی اتاق های دیگه

چه فرق می کنه اینجا باشی یا توی اوین

یک فلات در بروکسل

یا یک اتاق در خانه ی پدری

داری چه کار میکنی؟

چه فرق می کنه

در زندان کورواسی باشی

یا در کابین هواپیما

اتاق اتاقه دیگه

فقط شکلش فرق می کنه

یخچال هم یه اتاقه مگه نه؟

همین طور صندوق جواهرات

یا جعبه ی ابزار

یا مایکروفر که ساندویچت را در آن گرم می کنی.

بیست وچهار

mehrdadarefani — Fri, 11 Sep 2009 17:44:18 GMT

بیست وچهار

از منظومه ی بلند سارایوو

آنجا که می دانی آسمانش آبی نبود

ساعت هم نمی دانست که تاریکی رنگ را انکار می کند

وگرنه عقربه همان وقت ها به جای بیست وچهار می گفت دوازده

اصلن آسمان نبود تا آبی باشد

وجرثقیل چقدر قشنگ شده بود

آنجا اتاق بود و آینه نبود

و رخت آویز و میز که بر ان آرنج تکیه دهی

اصلن لعنتی شبیه اتاق نبود

و ساعتش بیست و چهار ساعته روی بیست و چهار ساله بودم

که چیزی جا ماند

کسانی از طناب درخت شدند

کسانی هم علف و سنگریزه

مرمر نشدند

بدون نام در باران های آن سال ها شسته شدند و سیب شدند و پرتقال

و حالا ترن از اتاق می گذرد

شالی زار می رقصم

و سیم خاردار روی دیوار

گاهی در باران پیر می شود

گاهی در آفتاب بیست و چهار ساله است .

::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

مهدی حسین زاده

با ورودیه ی کار :

(آنجا که می دانی آسمانش آبی نبود) شعر از اتاقی حرف می زند که شاعر زمان نفرینی را در آن گذرانده است جایی شبیه یک سلول یک زندان که :

(ساعت هم نمی دانست که تاریکی رنگ را انکار می کند) جایی که زمان تنها به جای 24 ساعت به 12 ساعت بدل می شود :(وگرنه عقربه همان وقت ها به جای بیست وچهار می گفت دوازده) .......

(اصلن آسمان نبود تا آبی باشد/وجرثقیل چقدر قشنگ شده بود/آنجا اتاق بود و آینه نبود/و رخت آویز و میز که بر ان آرنج تکیه دهی/اصلن لعنتی شبیه اتاق نبود) با تاکید بر فضای اتاق و معرفی بیشتر آن با نیم نگاهی از دریچه ی سلول به جرثقیلی که برای اعدام آمده است و نگاه طنز آلود و غبنی که در آن نهفته است.

(و ساعتش بیست و چهار ساعته روی بیست و چهار ساله بودم/که چیزی جا ماند/
کسانی از طناب درخت شدند/کسانی هم علف و سنگریزه/مرمر نشدند/بدون نام در باران های آن سال ها شسته شدند و سیب شدند و پرتقال) که هم از سن راوی در زندان حرف می زند و هم از زمان طولانی زندانی بودن او و و قایعی که شعر به آنها اشاره می کند. و طی چند بند با زبانی شاعرانه نگاهی برجسته به اعدام شدگان آن سالها دارد ( که زیر ساخت تاریخی آن در زبان مورد اجرای شعر ارجاعات فراوان و مشخصی دارد) اما آن بند : ((و مرمر نشدند)) کاملآ اضافه به نظر می رسد و هیچ گونه ارجهیتی بر سنگریزه و علف در ذهن تداعی نمی کندو حتی حامل هیچ بار منفی در برابر عناصر مورد اشاره ی دیگر نیست .

و در بندهای پایانی که با فاصله آمده اند :

(و حالا ترن از اتاق می گذرد/شالی زار می رقصم/و سیم خاردار روی دیوار /گاهی در باران پیر می شود /گاهی در آفتاب بیست و چهار ساله است .)

که آن قید زمان (و حالا) پروسه ی زمانی طی شده را در متن نشان می دهد و برای پایان بندی تعلیقی وجود دارد که به آن اشاره می کنم :

1. حضور همچنان راوی پس از زمانی طولانی در آن اتاق _ سلول و صدای ترنی که انگار دارد از اتاق می گذرد و نگاه راوبی از دریچه به شالیزاری که در دوردست قرار دارد.
2. آزادی راوی و نگاه او از بیرون زندان به اتاق _ زندانی که تنها تکه دیوار و سیم خاردار روی آن باقی مانده است و ترن از آنجا می گذرد.
3. مرگ راوی و روایت او پس از اعدام با تاکید بر بیست و چهار ساله بودن او
به هر حال شعر انتخاب هر یک از این 3 وضعیت را به عهده ی مخاطب قرار داده است

اما یک نکته وان اینکه تنها در این بندهای پایانی است که راوی از چیز هایی که زمانی در آن اتاق از آن محروم بود حرف می زند و می بیند :عناصری که نشانی از آنها در ماقبل این بندها نمی بینیم : ((ترن)) -((شالی زار )) -((رقصیدن)) - ((باران)) و ((آفتاب)) و تنها تلخی آن سیم خاردار روی دیوار که تداعی حسرت بار "اتاق لعنتی" راوی است : اتاقی که از دریچه ی آن :

دوستانش "بدون نام در باران های آن سال ها شسته شدند و سیب شدند و پرتقال"

ساحت اثر
_________

این شعر هم مانند برخی شعر های دیگر مهرداد عارفانی روی فضای تلخ سالها ی دور مانور می دهد و شاعر می کوشد از خلال آن روایتی شاعرانه ارایه دهد و بار نوستالژیک شعر را با درهم آمیختگی با فضای امروزین و وضعیت فعلی راوی به بستری زیبا شناسانه دعوت کند چیزی که در (منظومه ی سارایوو ) خواننده را منتظر
گستر ه ی تازه تر از وضعیت حرکت متنی در شعر و چشم اندازهای تازه تری از دریچه ی شعر عارفانی نگاه می دارد . چیزی که شاید در منظومه ی "قطار سریع السیر "
ناظم حکمت نمود قدرتمندانه ی خود را به خوانندگان سراسر جهان عرضه کرد.

زبان اثر
__________

زبان شعر زبانی همگون با متن بدور از فاخر نویسی که از ملزومات اینگونه شعر هاست ، متن را سر پا نگاه داشته و برخی فراروی ها در نحو نیز مخل به نظر نمی رسد .جز برخی موارد ، زبان صمیمی شعر از نزدیکی شاعر به زیست متن حکایت می کند : زبانی که امیدوارم در ادامه ی این منظومه پرتوان و پر انرژی پیش رود

ترن

mehrdadarefani — Fri, 26 Jun 2009 21:27:18 GMT

ترن

از منظومه ی بلند سارایوو

می تواند با دو حاشیه در دو سمت

به خزر برسد

خیابانی زیر پا بگذارد

تختی تر از فردوسی

با فشار پلک ها از کندوان بگذرد

ایستگاه کوپه ای برای من

پراگ با کبوتران مرمر تا واگن شب

گاهی در تونل رعد و برق

گاهی تپه های اوین آن طرف قد می کشد

مامور بلیط

نگهبان ملاقات ممنوع

و پدر از مشهد تا شهسوار گریه می رود

تا ستاره های بوسنی هرزه گوین

روی جنگل پچ پچ کنند

و بوی آبجو در کوه پاره شود

زاگرب روی پا سنگ برقصد

و در میدان مین تمام ایتالیا از نقشه سر بخورد

ترن بدون پنجره بدون در

ترن بدون واگن شیشه مامور کنترل

و باد ملحفه را پرچم کرده

آن ها شلیک می کنند

و چراغ های برق گاهی می افتند گاهی می ایستند

ژوئن 2009 بروکسل

ژاندارک در تهران

mehrdadarefani — Thu, 25 Jun 2009 21:07:18 GMT

ژاندارک در تهران

یک نفر بیرون پنجره

موهایش چسبیده بر اسفالت

نگاهش خیره از قرمز پرچم می شود خورشید

از این خیابان به آن خیابان رفتن که شناسنامه نمیخواهد

جرئت داشته باشی و

رنگ از رنگت اگر نپرد

با گلوی سوراخ هم می شود حرف ها زد

بندر

mehrdadarefani — Mon, 09 Mar 2009 11:24:18 GMT

بندر

برای دریافت فایل شنیداری شعر بندر اینجا کلیک کنید

چند شهسوار بر می گردد

با کراواتی از دار

پنجه پاشیده بر پیشانی

منگنه می شود در پرونده

جرثقیل برقصم روی این همه مشت

یا گل بازی کنم با این پوچ ؟

بروم کمی شهسوار بگردم در پاریس

قد بکشم کنار ژکوند

باسن بمالم ابر بر ایفل

سپیده از فاحشه ای که پستان در غروب می چرخد تاریک تر است

دانشجویی از آلبانی

یا اروپای شرق آسیا

فرقی نمی کند

دکترٍ می شود در اوگاندا مهندس در نیجریه

یا الماس در کنگو

شهردار سد معبر می شود

سپور می شاشد پشت دیوار دانشگاه

و سیگار می کشد یواشکی رمضان

این جنگل بوی چوب نمی دهد

نفت است

پاشیده بر پیشانی

و آب بر باسن کشتی ها دست می کشد

..........................................................................................................................................

پرستو ارسطو

در این گزارش انفجار دود و آتش است که شعر شده و خواننده را پیش از آنکه متوجه توانمندی در ساختار کند. در سحر سادگی باروشنایی جادو میکند و آنچنان در کمند افسونش از شهسوار تا پاریس میکشد که قدکشیدن کنار ژوکوند را میتواند به یادگار از این سفر عکس بگیرد و به سیاهی سپیده در پستان فاحشه چراغ بیاویزد
شاعر گرامی این شعر مرا دست بسته از آسیا به آلبانی و همخانه با دانشجویان کنسرو شده در هایم های دانشجویی برد تداعی از دوران دانشجویی ...... شعر ننوشته ای الماس چکیده ای

با درود و احترام

کوروش همه خانی

چرخش ها ی زبانی در این شعر و در هر گزاره ! توجه مخاطب را به فرم و ساختار جلب می کند. و سادگی، جادویی می آفریند تا در بیت ها ی بی نظیر غرقه شوم .لحن و نحوه ی بیان از شهسوار تا لبخند ژکوند ،شهر دار را سد معبر می کند تا آب بر باسن کشتی ها دست بکشد .عجب پاراگرافی در آخر این شعر را درشت قامت کرده است.تضاد دانشگاه با رمضان !کروات و منگنه !گل یا پوچ! پاریس و پستان!
آلبانی و آسیا .این شعر مرا در تخیل_به واقعیت نشسته ی شاعر تا کجا ها برد ...تا الماس ها ی کنگو .تا جرثقیلی که اندوهی بجا بگذارد .دست مر یزاد .گلی دیگر بر پرونده ی شعر ی عارفانی ،شاخصه ای از او می سازد .با عشق و فروتنی

بهزاد خواجات

مرسی از قدم هایت مهربان ! کارت در خواننده کار می کند و بالا و پایین شدیم فی الواقع اما به گمانم تو با تجارب خود می توانی در انتخاب کلمات با تاکید بر وجه موسیقایی آن ها گزینش های به تری داشته باشی . سبزی ات پایدار

ابوالفضل حسنی

زبان کار با توجه به این که دربعضی جا ها ( در بیشتر جا ها ) از ریتمی تند و در عین حال طبیعی بر خوردار است در بعضی جا ها نیز صقیل و دارای تعقید می باشد به گونه ای که توان حسی مخا طب را سلب می کند مثل :
جرثقیل برقصم روی این همه مشت
یا گل بازی کنم با این پوچ
یا:
باسن بمالم ابر
و یکی دو جا دیگر که البته به اندازه این سه گزاره به چشم نمی زند ....
اما گزاره های مثل:
چند شهسوار بر می گردد
پنجه پاشیده بر پیشانی
منگنه می شود در پرونده
و یا: بروم کمی شهسوار بگردم در پاریس
قد بکشم کنار ژکوند
این جنگل بوی چوب نمی دهد
و آب بر باسن کشتی ها دست می کشد.....
گزاره های سالم هستند
اما پلان بندی ها:
پلان بندی های متن هر چند کمی گنگ و شاید نارسا، توانسته مکان روایت و راوی را در کار محکم نگه دارد و نگاه راوی را در دوسمت پشت سر و رو برو بچرخاند و متن همراه و به موازات این چرخش به پیش برود و روایت شود اما ان گنگی که اشاره کردم از کجاست؟:
این متن از انجایی که در حدفا صل پلانها، مفصل و لولایی ایجاد نکرده است و هر پلان و هر چرخش بدون تمهید جابه جا و تبدیل می شود لذا مخا طب هنگام تغییر پلان دچار سر درگمی و به اصطلاح دست انداز می گردد انگار راوی دارد پشت سر را روایت می کند یک دفعه ما شا هد روایت منظر روبرو توسط او باشیم پر مسلم است که اولین سوالی که در ذهنمان حادث می شود این است که روای کی بر گشت که ما ندیدیم!؟
حالا شاید یکی بر گردد و بگوید حسنی سفید های لای پلانها را نتوانست بخواند! این مسئله به عقیده من مبحثی کاملن جداست(سپید خوانی)هیچ ربطی به انچه من می گویم ندارد در هر صورت این متن اگر ان صقل زبانی و این عارضه ساختاری را نداشت می توانست کاری خیلی قابل قبول از اب در اید.....
و کلام اخر اینکه ای کاش مهرداد مجموعه این دیده و یا فته ها را در بند اخر با هم مخلوط می کرد و می سپرد به این کشتی تا ببرد...

اسماعیل مهران فر

سلام دوباره به مهرداد عارفانی عزیز !!!
می دانیم که نشانه ها عطف به آنهایی نیستند که مولف در ذهن می پرورد بلکه تنها معطوف به ذهنیتی هستند که مخاطب احتمال رسیدن به آنها را در ذهن می پرورد . من با این اسامی که در متن وول می خورند تنها و تنها با عنوان یک نشانه ی بی تابلو برخورد کرده ام و نمی دانم که مناسباتشان در متن چیست و چگونه دارند از ساحت متن ارتزاق می کنند مهرداد عزیز ؟
اگر قابل دانستید ممنون تان می شوم

کات

mehrdadarefani — Mon, 19 Jan 2009 07:09:18 GMT

کات

صدا

دوربین

حرکت

شیمیایی

الو

محاصره شدیم

از تمام مهمات فقط شیپور داریم

چی کار کنیم ....... بزنیم ؟

چمدان

mehrdadarefani — Thu, 15 Jan 2009 21:34:18 GMT

چمدان

باران هفته ی پیش

ژوئن را با عکس ها و پرچم ها

اسکلت ها و دندان ها

و فرشتگان اخموش

تا ایستگاه بزرگ قطار بدرقه کرد

تهران در چمدانی پر از شهید دستم

و پاریس فاحشه ای در خود فراری بود

حالا که توپخانه در چمدان شلوغ است

آزادی پاهای بلندش را جمع

و دست بر پستان های سرد وسفت میدان انقلاب می کشد

شب است هنوز

برف می بارد

تابستان روی ریل

و آفتابی که با قطار می رود

در زمستان گم می شود.

پاریس ژوئن ۲۰۰۸

اشتباه

mehrdadarefani — Thu, 15 Jan 2009 21:33:18 GMT

جا بود این جا که آمدیم ؟

در جا بود

یا در سر جای خودش نبود از اوّل

حالا چه خوب دست کسی به ما نمی رسد

وگرنه این سیب شکلش همان است که بود

فقط طعم سیب نمی دهد لعنتی

درخت و برف

mehrdadarefani — Thu, 15 Jan 2009 21:30:18 GMT

درخت وبرف

برای دریافت فایل شنیداری شعر درخت و برف اینجا کلیک کنید

حالا که بی هم نشسته ايم

نوشتن بر بخار شيشه

چيزی از وقت را نشان می دهد

درخت و برف را

هم چنان که می روم .....چرخ در زنجير

نگاهم به روبروست

پشت سر جاده را بسته اند

بايد از راه های ديگری به خانه باز آيم

با شهرها يم که درد دل کردم

برايتان کمی مردم٫کمی صدا

و بسياری خبرهای تازه سوغات می آورم

دروازه را باز بگذاريد

کليد اتاق را کنار گلی که در ايوان

نگاه می کند و آه می کشد.